Emir Kipleri - Midilli Özel

İç: Rakının yerini tutamasa da, olsun, yine de uzo için. Hangi uzoyu içelim derseniz ise ilk tavsiyem Pitsiladi uzo olur. Farkı sadece fiyatı değil aynı zamanda lezzetindedir. Pitsiladi'nin yanı sıra Midilli'nin en eski uzosu Barbayanni'nin yeşil şişeli ve %42 alkollüsünü ya da 'evzon' isimli %47 alkollü olanını tercih etmenizi öneririm.

Midilli haritalı masa örtüsü üzerinde Pitsiladi uzo

Barbayanni uzo ve taze kalamar 

Ye: Uzonun yanında deniz ürünü yenmelidir. Başlangıcı ise istisnasız 'sardeles pastis' denilen salamura ya da tuzlama sardalye ile yaparım. Size de onu tavsiye ederim. Kalloni körfezinde tutulan sardalyeler tuzlanır ve yaklaşık 4 saat sonra yenmeye hazır olur. Nasıl yiyeceğiz derseniz de şöyle anlatayım. Sardalyeyi kuyruğundan tutun, bir elinizle kuyruğun bir kısmını öne, diğer elinizle de kuyruğun diğer kısmını arkaya doğru çekerek ikiye ayırın. Önce kılçıksız kalan tarafını götürün. Afiyet olsun. Sonra ise, kılçıklı tarafını kuyruğundan çatalın arasına takın ve çatalı aşağı doğru çekerek kılçıktan ayırın.Üstüne de vurun uzoyu. Yarasın.

sardeles pastis

İkinci favorim ise ızgara ahtapottur. Ahtapota karşı kendimi ikiyüzlü davranıyor gibi hissederim. Denizde görsem anında kaçacağım ahtapotu, ızgarada görsem yanıbaşından ayrılmam. 'Görünüşe aldanma' hayat dersini ahtapottan alırım. Tipini hiç sevmem ama tadına bayılırım.

Gez-gör: Midilli'nin gezilecek görülecek yeri çoktur ama ben burada detaya girmeyeyim. Daha anaakım yerlerden bahsedeyim, alternatif yerler meraklısına ya da dostlara kalsın. İlk sırada adanın en turistik kasabası Molivos. Tepede kalesi yer alır, arnavut kaldırımlı ve genelde iki katlı taş evlerden oluşur. Limanı görülmeye değerdir.

Molivos limanı

İkinci olarak, adanın en yüksek noktası olan Olimpos Dağı'nın eteklerine kurulmuş Agiassos köyünden bahsedeyim. Agiassos köyü el sanatlarıyla meşhurdur. Seramik ve ahşap işi almış yürümüştür. Burası da panoramik bir köydür. Uğrarsanız balını tatmanızı da tavsiye ederim.

Agiassos köyünden el sanatları

Üçüncü olarak adanın güneyindeki Plomari kasabası. Uzonun başkenti Midilli adasıdır. Plomari de uzonun kalbidir. En iyi uzolar burada üretilir. Görülmeye değer bir köydür. Cunda Adası'ndaki taş kahvenin birebir benzeri girişinde yer alır.

Plomari'nin girişindeki taş kahve

Son olarak da Plomari'ye yaklaşık 10 km uzaklıktaki Melinda sahilinden bahsedeyim. Bence adanın en güzel plajı burasıdır. Denizi çok berraktır. Denize sıfır tavernalarda hakikaten çok lezzetli yemekler, özellikle deniz ürünleri bulabilirsiniz. Lüks aramayanlar buradaki aile işletmelerinde huzur dolu bir tatil yapabilir.

Melinda sahili

Dinle: Papalina Ensemble. Benim de buzüşümle (buzüş yazısı için buraya) eşlik ettiğim Papalina Ensemble genellikle Midilli Adası'nın şarkı ve türkülerini çalıyor. Bunun yanı sıra rebetiko şarkıları ve diğer adaların geleneksel türküleri de repertuvarda yer alıyor. Santur, ud, gitar, keman ve vurmalıların yer aldığı grubumuzu, her gün olmasa da haftada 3-4 gün Midilli'nin ana caddesi Ermou'nun sonuna doğru giderseniz görebilirsiniz. Albümü de şu linkten dinleyebilirsiniz. 

Papalina Ensemble

Yap: Midilli'de yelkenli tekne turu yaparsanız, başka türlü göremeyeceğiniz bir çok koya ve ufak adaya gidebilirsiniz. En fazla altı kişilik (ufak çocuk varsa 8) özel yelkenli turlarıyla,ailenizle ya da arkadaşlarınızla birlikte üç, beş günlük ya da haftalık turlara katılabilirsiniz. Kaptan Yorgo'da sizlerden iyi olmasın, çok düzgün bir insandır. Müracaat için bana danışmanız yeterli.

Takip et: Midilli'de olup bitenleri, nereye gidilir, nerede ne yenir gibi güzel tüyoları bulabileceğiniz twitter ve instagram hesaplarımdan beni takip edebilirsiniz. İnternetim oldukça kısa kısa yazıyorum.

Twitter için @uzomeze, instagram için ise midilli_keyfi adreslerinden bana ulaşabilirsiniz.

Midilli'nin Geleneksel Müziği ve Dansları - 2. Bölüm

Midilli Adası’nın geleneksel müziği ve danslarının ikinci bölümüyle tekrar karşınızdayım. Birinci bölümü kaçıranlar üzülmesin, veriyorum linki. Hemenoku, fullhdoku. Birinci bölümde Midilli müziğine şöyle bir genel bakış atmıştık, şimdi sıra geldi örnekler sunmaya. 

At havası (Horos ton alogon): Midilli’de türkçe haliyle At havası, Köroğlu ya da Pehlivaniko diye bilinen bu hava Aya Paraskevi köyünde yapılan Aziz Haralambos panayırında çalınan bir patinada, yani yürürken çalınan havalardandır. Gerçi şimdi, Midilli’nin birçok köyündeki panayırlarda da bu hava,biraz da turizm amaçlı, atlarla dans eşliğinde çalınmaktadır. Aziz Haralambos panayırında, eski bir pagan ritüeli olan süslenmiş püslenmiş boğa kurban edilir, keşkek yenilir,at yarışları yapılır ve ‘ben içiyorum,atım bakıyor,oluyor mu hiç?’ diyen atını seven kovboylar atlarıyla birlikte zurna gibi içip zıvanadan çıkarak dans ederler.

At havası ve dansı

Bergama Zeybeği (Pergamos): Bergama zeybeği, tek bir şarkı olmaktan ziyade, kendine has karakteristikleri bulunan bir stil olduğundan bir çeşit aile gibi düşünülebilir. Farklı versiyonlarını aşağıdaki videoda dinleyebilirsiniz.

Mübadeleden önce nasıldı bilmem ancak mübadeleden sonra bu zeybek havasına yazılan sözlerde hep terk edilen vatana duyulan özlemden bahsediliyor. Sözlerde Ayvalık, Dikili, Bergama, Urla gibi kasabalardan bahsedilip, seni hiç unutmayacağız deniyor. Midillili ünlü türkücü Solon Lekkas söylüyor.

Menemen zeybeği de yine Bergama zeybeğiyle neredeyse aynı. Onu da o toprakların adamı Lefteris Menemenlis’den dinleyelim.

Bıçak havası (Horos me to mahaeri): Ağır bir parçadır ancak olayın aslı müzikten ziyade yapılan danstadır. Bıçakla kulak burun doğramaca, bağırsak deşmece ve hatta babafingo kesmecenin olduğu, ortaoyunvari pek şenlikli bir gösteridir. Elde bıçak olduğundan, aksilik çıkabilecek, yapanın maharetli ve dikkatli olması gereken bir oyundur. 1994 yılında Ayasos köyündekiler bir greek night yapalım demişler. Çok imrenerek defalarca izlediğim o gösteriden bir video sunayım.

özellikle bağırsakları deşme sahnesi bir harika

5 numaralı Macar dansı: Hayırdır ‘Quelle alaka?’ der gibi baktınız üstadım. Konu klasik müziğe gelince, ben de hemen ağız değiştiriyorum. Köy yerinde ne macar dansı, Brahmsı demeyin, oluyor. Midilli’de bir de böyle ilginç bir durum var. Geleneksel müzik enstrümanlarıyla, Brahms, Ivanovici demiyor, gümbür gümbür çalıyorlar. Tabi bu daha çok, ilk yazıda bahsettiğim zeytinyağı ve sabun ticaretiyle zenginleşen bir kısım elitin etkisiyle klasik batı müziğinin Midilli müziğine girmesiyle oluyor. Tekrara girmeyim, Midilli’de bir zengin sınıfın ortaya çıkması kentli kültüre de yol veriyor. Bu sayede sadece klasik batı müziği değil, tango, vals, fokstrot gibi müzik ve danslar da Midilli müziğine giriyor. Bundan başka gezgin müzisyenlerin adaya uğraması da bunda etkili olmuş. 1950lerde adaya gelen macar müzisyenlerin nota defterleri kopyalanmış ve o eserler de çalınır olmuş. Bu da ünlü santuri Nikos Kalaycis (Bidayala)'dan gelsin. Macar dansı sonrasındaki pek hareketli Nikriz dans da cabası.

Bir diğer örnek olarak da cenaze müziğini verelim. Chopin’den apart bu eser, 1979 yapımı ‘Altın saçlı öğretmen’ filminde de Midilli’nin Ayasos köyü mezarlığına gidilirken çalınıyor. Esasında cenazede müzik eğer kişi genç ya da henüz evlenmeden ölmüşse, ona kısmet olmayan düğünün hatırasına çalınır. Bundan başka,eğer vefat etmiş kişi bir müzisyense yine diğer müzisyen arkadaşları meftanın anısına cenazesinde çalarlar.

Son olarak Midilli'de çalınan bir klasik müzik eserini bonus olarak ekleyeyim. Çalınan eserin ismini bilen bir ödül kazanamayacak, ama benden kocaman bir teşekkür alır. Hatırıma gelmiyor çünkü. 

Midilli Adası'nda Uzo ve Meze Kültürü 2 - Plomari Uzoları

Midilli Adası’nda uzo ve meze kültürü serimize Midilli’nin uzolarını tanıtarak devam edeyim. Bir çok kişiden, desteksiz atılan ‘Bizim ağız tadımıza en uygun uzo X uzosuDUR’ lafını işitince, Midilli’nin uzolarını dilim döndüğünce anlatmak farz oldu. Sadece ama sadece sizler için bizzat galon galon uzo içip, test ederek bu naçizane listeyi hazırladım.

Midilli'nin uzoları,genel görünüm

Midilli’nin güneyindeki Plomari kasabası uzonun ilk üretildiği yer olduğundan, ben de saygımdan ötürü önümü ilikleyip, işe Plomari’nin uzolarını tanıtarak başlayayım.

19.yy’ın sonlarına doğru Plomari limanının ticari ve sanayi açıdan önem kazanmasıyla, uzonun gelişimi birbirine paralellik gösterir. Plomari’de uzo, tersanelerde ve fabrikalardaki ağır çalışma koşullarında gün boyu çalışan işçinin evine gitmeden önce gevşemesi, günün yorgunluğunu atması ve biraz da keyfi için tükettiği bir içki olmuştur. Bu sebeple hala, uzo evden ziyade dışarıda, kafeneio’da ya da uzeria’da tüketilen bir içkidir.

19.yy'ın sonlarında Plomari

Midilli merkez kasabası ve Plomari arasında bir uzo rekabeti vardır, ancak şahsi görüşüm, Plomari uzolarının genelde daha iyi olduğu yönündedir. Tabi bunda, dünyanın en kaliteli anasonunun bulunduğu komşu Lisvori köyünden gelen anason ve birçok aromatik bitki ve Plomari’de denize dökülen Sedountas ırmağının suyu da muhakkak etkili olmuştur. Burada tanıtacağım Plomari’de üretilen uzolar Varvayani, Pitsiladi, Yannaçi ve Plomari/Isıdoro Arvaniti markalı uzolardır.

Lisvori köyünde anason hasadı

Varvayani Uzo: Plomari’nin kaderi, Odessa göçmeni Efstathios Varvayanis’in 1860 senesinde kasabaya varmasıyla değişmiştir. Biraz mübalağayla, o güne kadar ağızlarına alkol namına bir şey sürmemiş, kahve, koruk suyuyla ömür tüketen Plomarililer, büyük büyük dede Varvayanis’in kasabaya varıp ilk uzoyu üretmesiyle, kendilerini uzoya vermiş, varını yoğunu uzo tavernalarına kaptırmıştır. Bu açıdan Efstathios Varvayanis’in Plomari folkloruna katkısı tartışılmazdır. Varvayanis dede, Plomari’ye gelirken İstanbul’dan edindiği uzo kazan ve imbiklerini de yanında getirmiş. Böylelikle mavi etiketli ve %46 alkollü Varvayani uzoyu üretmeye başlamış.

çok sarhoştum, hatırlamıyorum

Beş nesildir uzo üreten Varvayani ailesi yıllar içinde daha yumuşak olan %42 alkollü yeşil etiketlisini, ve gözünü karartarak %47 alkollü Evzon’u ve %48 alkollü Aphrodite’i de üretmeye başlamış. 

dört büyükler

Pitsiladi Uzo: %40 alkollü olmasına rağmen fiyat açısından en tuzlu, lezzet açısından ise en tatlı uzodur. Kanımca, ilk tercih edilmesi gereken uzolardan biridir. Plomari’de ufak bir dükkanda odun kazanında üretilmektedir. Zamanında Bergama'da şarap üreten Pitsiladi ailesi, Plomari'ye gelince uzo işine de el atmış. Etiketinde, Midilli'nin armasında da yer alan kartal vardır.

Vasilis Pitsiladi imalathanesinin önünde, 1929

Yannaçi:. Rakıcı ekolünden gelen Dimitris Yannaçi’de 1932 yılında Yannaçi uzoyu üretmeye başlamış. %40, %42 ve %45 alkol dereceli olmak üzere üç çeşidi bulunmaktadır. Lezzetli bir uzodur.  

Yannaçi uzo: aman retro, canım cicim retro

Plomari Uzo/Isidoro Arvaniti: Yunanistan’da, hatta yurt dışında en çok tüketilen uzolardan birisi olmasına rağmen, Midilli’de içenine gerçekten hiç rastlamadım. Kendim de bizzat o uzo içilen mekanları köy köy, kasaba kasaba gezerek teftiş edip ve halkın nabzını tutarak bu enteresan gerçeği teyit ettim. 

Yıllar evvel bir uzo festivalinde, kadim dostum Alp'e piyango vurmuş, bu uzodan bir koli ve tavla seti kazanmıştı. Ancak o uzoları Midillili eşe dosta dağıtsak da gönülleri pek razı olmayarak kabul etmişlerdi. Bu uzo piyangosu hikayesini ve diğer maceralarını daha sonra Midilli'de Türk dövmek isimli bir yazıda anlatmıştı. Ben tekrar etmeyeyim. Linki burada. 

bir koli beleş uzonun yüzümüzde açtırdığı güller 

Bundan sonra ise Midilli'nin diğer uzolarına sıra gelecek,onları da tanıtacağım.